Szukasz systemu uzdatniania wody? Sprawdź produkty dostępne w sklepie internetowym lub napisz do eksperta!


Nikiel w wodzie może być szkodliwy dla naszego zdrowia, jeśli jego stężenie przekracza dopuszczalne limity. Oprócz tego jest również bardzo silnym alergenem. Właśnie dlatego należy kontrolować poziom tego pierwiastka w wodzie pitnej i unikać jej spożywania, gdy zawiera wysokie stężenie niklu. W niektórych przypadkach konieczne może się okazać specjalistyczne uzdatnianie wody. Które metody filtracji sprawdzają się najlepiej? Czy nikiel w wodzie to realne zagrożenie?

Właściwości, występowanie i zastosowanie niklu

Nikiel (Ni, łac. niccolum) to pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 28. Czysty nikiel jest biało-srebrzystym metalem o złotawym zabarwieniu, który charakteryzuje się wysoką twardością i dużą ciągliwością. W formie sproszkowanej wykazuje stosunkowo dużą reaktywność chemiczną, a w większych bryłach – wprost przeciwnie. Z powietrzem reaguje powoli ze względu na tworzenie się ochronnej warstwy tlenkowej na powierzchni metalu (pasywacja). Podobnie jak żelazo, kobalt i gadolin, nikiel w temperaturze pokojowej jest ferromagnetykiem (poniżej pewnej temperatury wykazuje stałą polaryzację magnetyczną).

W środowisku naturalnym można go znaleźć w łupkach, piaskowcach, minerałach ilastych i bazalcie. Gromadzi się także w osadach i bierze udział w różnych cyklach biologicznych.

W przemyśle nikiel wykorzystuje się powszechnie na całym świecie jako składnik stopów (około 60% światowej produkcji to wytwarzanie stali nierdzewnej). Stosowany jest także powszechnie w akumulatorach niklowo-kadmowych jako katalizator lub jako powłoka ochronna na przedmiotach ze stali i miedzi. Stopy niklu i miedzi są też od dawna wykorzystywane w monetach. Inne połączenia doskonale sprawdzają się do produkcji naczyń kuchennych, biżuterii i turbin. Octan niklu jest składnikiem zaprawy w druku tekstylnym, a węglan niklu stosuje się jako katalizator do utwardzania tłuszczowego i do produkcji farb ceramicznych, podobnie jak chlorek niklu.

Co może być zaskakujące, związki niklu znajdują także zastosowanie w rolnictwie. Śladowe ilości tego pierwiastka zawierają między innymi nawozy fosforowe. Nikiel często występuje również w glebach rolniczych położonych w pobliżu zakładów produkujących paliwa kopalne. Materia organiczna adsorbuje nikiel, dlatego węgiel i ropa nierzadko zawierają śladowe ilości tego pierwiastka. Związki niklu można znaleźć także w osadach oraz żużlach i popiołach lotnych ze spalarni śmieci. Warto przy tym zaznaczyć, że nikiel aż w 60% nadaje się do recyklingu.

Skąd nikiel bierze się w wodzie?

Nikiel w wodzie ma różne źródła. Mogą to być instalacje przemysłowe, zanieczyszczenie środowiska, a także naturalne skażenie wód powierzchniowych i podziemnych. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 roku w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, stężenie niklu nie powinno przekraczać 20 µg Ni/l.

Do wody nikiel może się przedostawać zarówno ze źródeł punktowych, jak i niepunktowych. Rozproszone emisje tego metalu pochodzą zazwyczaj z elektrowni, spalarni śmieci i zakładów przemysłu metalowego, ale również z nielegalnych składowisk odpadów. Nikiel może się również dostawać do wody w wyniku przenikania z materiałów, z których wykonane są systemy dystrybucji wody (1). W praktyce, problem obecności tego metalu w wodzie dotyka zarówno użytkowników miejskich sieci wodociągowych, jak i właścicieli ujęć głębinowych. Stężenie niklu w swojej kranówce można zweryfikować zlecając profesjonalne badanie wody w laboratorium. Zanim to zrobisz, dowiedz się koniecznie: Na czym polega analiza wody?

Czy nikiel jest szkodliwy dla człowieka?

Nikiel to mikroelement obecny w centrach aktywnych różnych enzymów. Wbrew pozorom, niewielka ilość tego pierwiastka jest wręcz niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. Nikiel odgrywa bowiem ważną w metabolizmie lipidów, uczestniczy w zwiększaniu aktywności hormonalnej oraz pomaga stabilizować strukturę kwasów nukleinowych.

Z drugiej strony, nadmiar niklu w organizmie jest bardzo toksyczny. Nadmierne wdychanie znajdujących się w powietrzu związków tego metalu może prowadzić do astmy oskrzelowej, pylicy płuc i dychawicy.

Najbardziej toksycznym związkiem niklu jest karbonylek, który wykazuje działanie silnie kancerogenne. Zatrucia tą substancją mogą powodować bóle i zawroty głowy, a także bezsenność, nudności i wymioty. W wyniku narażenia na karbonylek niklu uszkodzony zostaje układ oddechowy, a także najważniejsze organy wewnętrzne, w tym nerki, wątroba, śledziona oraz mózg.

Alergia na nikiel

Częstym zjawiskiem jest także alergia kontaktowa na nikiel. Typowe objawy tego schorzenia to stany zapalne skóry, a w skrajnych przypadkach również ostre egzemy.

Osobie uczulonej na ten metal trudno jest go unikać, bo jak już pisałem wyżej, występuje praktycznie wszędzie. Znajdziemy go w glebie, w wodzie z kranu, w powietrzu, w biżuterii, jak i w wielu przedmiotach codziennego użytku, a nawet we własnym ciele. Uczulenie na nikiel może się bowiem rozwinąć lub nasilić u osób ze wszczepionymi protezami lub implantami zawierającymi ten pierwiastek (1).

Szacuje się, że alergia na nikiel dotyczy około 13% dorosłych i 8% dzieci. W Europie 50-60 milionów ludzi jest uczulonych na nikiel, w tym około 20% wszystkich kobiet i 6% wszystkich mężczyzn (2), co plasuje ten metal na liście najpopularniejszych alergenów. Skuteczną metodą walki z objawami alergii na nikiel jest nic innego jak unikanie kontaktu.

Nikiel w wodzie – jak usuwać?

Do usuwania niklu z wody można wykorzystać stosunkowo proste metody. W przemyśle wodnym najlepiej sprawdza się koagulacja (łączenie się cząstek fazy rozproszonej koloidu w większe agregaty tworzące fazę ciągłą o nieregularnej strukturze). W mniejszych źródłach stosuje się zazwyczaj adsorpcję na węglu aktywnym lub dedykowanych jonitach, ostatecznie przemysłową odwróconą osmozę. Filtry kuchenne z systemem odwróconej osmozy doskonale sprawdzają się gospodarstwach domowych.

Dlaczego warto wybrać filtr kuchenny z odwróconą osmozą?

Membrana osmotyczna usuwa 99 proc. zanieczyszczeń obecnych w wodzie, takich jak metale ciężkie, pestycydy, farmaceutyki, azotany, chlor i jego pochodne, bakterie, wirusy, czy glony. Nic zatem dziwnego, że systemy odwróconej osmozy to jedne z najbardziej cenionych urządzeń do uzdatniania wody dostępne obecnie na rynku. Z opiniami użytkowników takich filtrów kuchennych zapoznasz się w artykule: Odwrócona osmoza – naprawdę działa? Opinie, cena, gdzie kupić?, a o tym, jak działa odwrócona osmoza możesz posłuchać w zamieszczonym poniżej filmie:

Który system odwróconej osmozy zamontować w domu?

Na rynku dostępne są różne rozwiązania wykorzystujące działanie membrany osmotycznej. Wśród nich mocno wyróżniają się filtry kuchenne polskiego producenta – Ecoperla Rosa i Ecoperla Revo.

Ecoperla Rosa to sześciostopniowy system filtracji z dodatkowym wkładem rewitalizującym Ecoperla Elixir, który wzbogaca wodę w magnez oraz podnosi jej pH. Więcej na temat tego innowacyjnego rozwiązania dowiesz się z artykułu: Woda wodorowa w Twoim domu? Wykorzystaj wkład Ecoperla Elixir.

Bezzbiornikowa odwrócona osmoza Ecoperla Revo to nowoczesny filtr kuchenny, który można zamontować zarówno w pionie, jak i w poziomie. Urządzenie pozwala na szybką i prostą wymianę wkładów – wystarczy przekręcić, wyjąć i w miejsce starego założyć nowy. Dzięki niewielkim rozmiarom, Ecoperla Revo zmieści się nawet w szufladzie. Na szczególną uwagę zasługuje natomiast fakt, że urządzenie pozwala na bieżącą kontrolę stanu wkładów filtracyjnych oraz jakości pobieranej wody (dzięki wbudowanemu miernikowi TDS). Jeśli zastanawiasz się, który z tych filtrów kuchennych sprawdzi się w Twoim domu, przeczytaj koniecznie: Osmoza bez zbiornika czy ze zbiornikiem – co wybrać?

Tak jak w przypadku wielu innych zanieczyszczeń, najlepszym sposobem na wyeliminowanie zagrożenia, jakie stanowi nikiel w wodzie, jest zapobieganie rozprzestrzenianiu się tego metalu w środowisku, w tym w źródłach wody. Wydaje się zatem niezbędne ścisłe przestrzeganie procedur utylizacji ścieków i umieszczanie niebezpiecznych odpadów w specjalistycznych punktach zbiórki. W nawiązaniu do niklu, być może zainteresuje Cię również artykuł o metodach usuwania innego metalu ciężkiego. Przeczytaj: Arsen w wodzie pod lupą, czyli co warto wiedzieć?

Czysta woda w domu bez kompromisów

Woda przeznaczona do spożycia powinna być krystalicznie czysta, czyli pozbawiona zanieczyszczeń fizykochemicznych i mikrobiologicznych. Taki efekt można łatwo osiągnąć montując w kuchni dobrej jakości filtr podzlewozmywakowy z systemem odwróconej osmozy. Urządzenie oczyści kranówkę z dokładnością do pojedynczych jonów, więc nikiel w wodzie przestanie być zagrożeniem. Ze względu na dużą popularność odwróconej osmozy, wybór systemu dopasowanego do indywidualnych potrzeb może wydawać się trudny. Jeśli nie wiesz, jaki filtr kuchenny sprawdzi się w Twoim domu, skontaktuj się ze mną. Zapraszam również do regularnych odwiedzin bloga. Co tydzień publikuję tutaj nowe, ciekawe treści dotyczące metod uzdatniania wody dla domu i przemysłu.

Bibliografia:

  1. Nickel in drinking water /raport WHO
  2. E. Czarnobilska 2007; Mechanizmy alergii niklu/Repozytorium Uniwersytetu Jagiellońskiego