Strona główna » Blog » Normy wody pitnej w Polsce

Normy wody pitnej w Polsce

Autor: Piotr Pisarski | Kategoria: Informacje
Data aktualizacji: cze 11, 2024

Woda przeznaczona do spożycia zawiera wiele różnych substancji, głównie pochodzenia naturalnego. Mogą się w niej również pojawiać składniki niepożądane, pogarszające parametry organoleptyczne i użytkowe, a także szkodliwe dla organizmu. Kwestie bezpieczeństwa zdrowotnego kranówki w Polsce rozwiązują normy wody pitnej.

Spis treści:

Jakość wody przeznaczonej do spożycia

Woda pitna przeznaczona do spożycia przez ludzi nie może zawierać bakterii chorobotwórczych, związków szkodliwych oraz nadmiernych ilości substancji powszechnie w niej występujących (tj. żelazo w wodzie, mangan, wapń, magnez, chlorki, siarczany, azotany, azotyny). Jednocześnie powinna być klarowna, bezbarwna i bez zapachu[1].

Jeśli jakość kranówki z sieci wzbudza jakiekolwiek wątpliwości lub użytkowana ciecz pochodzi z prywatnego ujęcia, należy koniecznie zweryfikować jej skład zlecając profesjonalne badania wody. W kwestii zdrowia nie ma bowiem miejsca na kompromisy, a normy wody pitnej jasno regulują wskaźniki jej czystości.

Jeśli fizykochemiczna lub mikrobiologiczna analiza wody wykaże jakiekolwiek nieprawidłowości, a w szczególności bakterie w wodzie, trzeba niezwłocznie sięgnąć po odpowiednie metody uzdatniania. Dobór optymalnego rozwiązania wymaga jednak szerokiej wiedzy i doświadczenia, dlatego przed podjęciem ostatecznej decyzji, warto poprosić o pomoc eksperta z branży.

Darmowa konsultacja

Woda spożywcza jest określana jako woda w stanie surowym lub po uzdatnieniu, odpowiednia do picia, gotowania, przygotowywania żywności lub innych celów użytkowych w gospodarstwach domowych i obiektach użyteczności publicznej. W tej szerokiej definicji mieści się również woda wykorzystywana przez każde przedsiębiorstwo do wytworzenia, przetworzenia, konserwowania lub wprowadzania do obrotu produktów przeznaczonych do spożycia przez ludzi[2].

Jeśli podejrzewasz, że Twoja kranówka nie spełnia jakiejkolwiek normy wody pitnej, zainwestuj w filtry kuchenne działające w oparciu o membranę osmotyczną lub ultrafiltracyjną.

Piotr Pisarski

Podstawowe akty prawne określające normy wody pitnej w Polsce

Celem wszystkich dokumentów normujących parametry wody przeznaczonej do spożycia jest sprecyzowanie zaleceń dotyczących ochrony zdrowia ludzkiego przed zawartymi w niej zanieczyszczeniami.

Normy wody pitnej w Polsce reguluje Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. (Dz. U. 2017, poz. 2294) w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, uwzględniające również wytyczne zawarte w Dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/2184 z dnia 16 grudnia 2020 r.

W rozporządzeniu dokładnie określono wymagania mikrobiologiczne i fizykochemiczne, jakim powinna odpowiadać woda przeznaczona do spożycia. Muszą się do nich dostosować wszystkie zakłady wodociągowe, przedsiębiorstwa zaopatrujące w wodę oraz użytkownicy prywatnych studni.

Polski Komitet Normalizacyjny (PKN) opublikował dodatkowo polską wersję językową norm wykorzystywanych w badaniach jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi:

  • Norma Europejska PN-EN 15975-2:2013-12; Bezpieczeństwo zaopatrzenia w wodę do spożycia — Wytyczne dotyczące zarządzania kryzysowego i ryzyka
  • Norma Międzynarodowa PN-EN ISO 14189:2016-10; Jakość wody — Oznaczanie ilościowe Clostridium perfringens
  • Norma Międzynarodowa PN-EN ISO 17994:2014-04; Jakość wody — Wytyczne do porównania względnego odzysku mikroorganizmów według dwóch metod ilościowych (zastępuje wycofaną normę PN-EN ISO 17994:2007)

Zakłady wodociągowe są zobowiązane do publikacji danych obrazujących jakość dostarczanej przez siebie wody. Nie oznacza to jednak, że do odbiorców zawsze trafia kranówka o optymalnych parametrach. Jej jakość może bowiem ulec pogorszeniu np. w wyniku awarii instalacji w punktach poboru lub poprzez wtórne skażenie wynikające z obecności biofilmu w rurach. Odrębną kwestią pozostaje również twarda woda – problem dotyczący większości polskich gospodarstw domowych, zarówno tych podłączonych do lokalnej sieci wodociągowej, jak i takich korzystających z własnego ujęcia.

Jakość kranówki pod kątem jej twardości można sprawdzić samodzielnie. Polecam w tym celu zakup kropelkowego testera twardości wody. Wyniki takiego badania można łatwo interpretować stosując kalkulator twardości wody.

Piotr Pisarski

Woda pitna – podstawowe normy jakościowe

Jakość wody przeznaczonej do celów spożywczych określają wskaźniki mikrobiologiczne, fizykochemiczne i organoleptyczne, a także stężenie metali ciężkich oraz innych związków szkodliwych dla zdrowia człowieka, tj. pestycydy, trihalometany (THM), wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA), bromiany, chlorany i chloryny[1].

Wymagania mikrobiologiczne

Występowanie bakterii w wodzie jest problemem stosunkowo powszechnym. Do namnażania patogenów dochodzi najczęściej w studniach w pobliżu pól, albo nieszczelnych szamb. Warto pamiętać, że bakterie można znaleźć także w uzdatnionej wodzie pitnej. Najczęściej spotykane są patogeny z grupy Coli, Legionella oraz Clostridium perfringens. Każda z nich jest niebezpieczna dla zdrowia, dlatego warto wiedzieć jak usunąć bakterie z wody szybko i skutecznie.

Parametr Liczba mikroorganizmów [jtk lub NPL] Objętość próbki [ml]
Bakterie grupy coli 0 100
Ogólna liczba mikroorganizmów w 22°C Bez nieprawidłowych zmian
Clostridium perfringens (łącznie ze sporami) 0 100

Wymagania organoleptyczne

Do organoleptycznych parametrów wody należą barwa, smak, zapach i mętność. Wszystkie te cechy mogą świadczyć o pochodzeniu wody, a także sugerować rodzaj zawartych w niej związków chemicznych.

Parametr Wartość Jednostka
Barwa Akceptowalna przez konsumentów i bez nieprawidłowych zmian
Mętność Akceptowalna przez konsumentów i bez nieprawidłowych zmian; zalecany zakres wartości do 1,0 NTU
Smak Akceptowalny przez konsumentów i bez nieprawidłowych zmian
Zapach Akceptowalny przez konsumentów i bez nieprawidłowych zmian

Wymagania fizykochemiczne

Do wskaźników fizykochemicznych określanych przez normy wody pitnej należą m.in. przewodność, pH, stężenie jonu amonowego, żelaza i manganu. W przypadku wód podziemnych, oprócz wskazanych wyżej, określa się zawartość chlorków, siarczanów oraz utlenialność z nadmanganianem potasu.

Parametr Wartość Jednostka
Glin (Al) 200 µg/l
Jon amonu 0,5 mg/l
Chlorki 250 mg/l
Mangan (Mn) 50 µg/l
Ogólny węgiel organiczny (OWO) Bez nieprawidłowych zmian
Stężenie jonów wodoru (pH) 6,5-9,5
Przewodność elektryczna 2,5 µS/cm
Siarczany 250 mg/l
Sód (Na) 200 mg/l
Twardość 60-500 mg/l
Utlenialność z KMnO4 5 mg/l O2
Żelazo (Fe) 200 µg/l

Metale ciężkie

Metale ciężkie zalicza się do tych substancji, które stanowią szczególne zagrożenie dla zdrowia człowieka. W tej grupie zanieczyszczeń najczęściej wymienia się antymon, chrom, miedź, srebro, ołów, nikiel, arsen, rtęć i kadm. Ich źródłem jest zazwyczaj działalność antropogeniczna, dlatego w celu ochrony przed tego typu zagrożeniem warto wiedzieć jak usunąć metale ciężkie z wody w warunkach domowych.

Parametr Wartość Jednostka
Antymon (Sb) 5 µg/l
Chrom (Cr) 50 µg/l
Kadm (Cd) 5 µg/l
Miedź (Cu) 2 mg/l
Nikiel (Ni) 20 µg/l
Ołów (Pb) 10 µg/l
Rtęć (Hg) 1 µg/l
Srebro (Ag) 10 µg/l

Inne zanieczyszczenia

Wśród innych związków stanowiących potencjalne zanieczyszczenie wody pitnej często pojawiają się trihalometany (w tym chloroform), wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne i pestycydy. Chociaż wpływ środków ochrony roślin na zdrowie człowieka nie został jeszcze dokładnie przebadany i może się znacząco różnić w zależności od konkretnego typu preparatu, wiedza jak usunąć pestycydy z wody jest bez wątpienia potrzebna w szczególności na terenach rolniczych.

Parametr Wartość Jednostka
Bromodichlorometan 0,015 mg/l
Chlor wolny 0,3 mg/l
Chloraminy 0,5 mg/l
∑ chloranów i chlorynów 0,7 mg/l
Ozon 0,05 mg/l
Pestycydy 0,5 µg/l
Trichlorometan (chloroform) 0,03 mg/l
Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) 0,1 µg/l

Normy wody pitnej w Polsce – podsumowanie

Aktualnie obowiązujące normy wody pitnej obejmują szereg wytycznych, jakie powinna spełniać kranówka. Zakres kontroli wody wodociągowej i studziennej jest stosunkowo szeroki i dotyczy zarówno parametrów fizykochemicznych, jak i czystości pod kątem mikrobiologicznym. Jeśli chcesz mieć pewność, że woda płynąca z Twojego kranu jest zawsze czysta i zdrowa, okresowo kontroluj jej skład oraz zamontuj odpowiedni filtr kuchenny lub wybierz centralną stację uzdatniania.

Bibliografia:

  1. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. (Dz. U. 2017, poz. 2294) w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi
  2. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/2184 z dnia 16 grudnia 2020 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi
Autor
Autor: Piotr Pisarski

Ekspert z branży uzdatniania wody. Od ponad 10 lat prowadzi bloga o filtracji wody i pomaga w doborze stacji uzdatniania wody.