Szukasz systemu uzdatniania wody? Sprawdź produkty dostępne w sklepie internetowym lub napisz do eksperta!


Pestycydy w wodzie budzą niepokój na całym świecie, bowiem stwarzają duże zagrożenie zarówno dla środowiska naturalnego, jak i dla ludzkiego zdrowia. W związku ze wzrostem globalnego rynku środków ochrony roślin, wynikającym między innymi z szerokiego stosowania tego typu preparatów w sektorach rolniczym i pozarolniczym, zagrożenie z roku na rok wydaje się większe. Jaki pestycydy wpływają na nasz organizm? Skąd biorą się w wodzie i co na ten temat mówią normy? Jak usuwać pestycycy z wody? Na te i inne pytania postaram się odpowiedzieć w tym artykule.

Czym są pestycydy?

Pestycydy to szeroko rozpowszechnione środki ochrony roślin, często nazywane fitofarmaceutykami, czyli lekami dla roślin. Takie określenie nie powinno nikogo dziwić, ponieważ właściwości pestycydów, proces ich tworzenia, dopuszczania do obrotu oraz metodyka stosowania są analogiczne do produktów leczniczych przeznaczonych dla ludzi.

Pestycydy to stosunkowo szerokie pojęcie, które określa wszystkie substancje przeznaczone do zwalczania szkodliwych organizmów. Najbardziej rozpowszechnioną funkcją pestycydów jest ochrona roślin uprawnych przed insektami (insektycydy), grzybami (fungicydy )i chwastami (herbicydy). Dzięki takim preparatom możliwe staje się utrzymanie roślin w dobrej kondycji, aż do momentu zbiorów. Warto natomiast pamiętać, że pestycydy to nie tylko środki ochrony roślin, lecz także preparaty do zwalczania gryzoni (rodentycydy), czy nawet spreje na komary i kleszcze.

Za działanie konkretnego typu pestycydu odpowiada minimum jedna substancja czynna (naturalna lub syntetyczna), ale w ich składzie znajdują się również substancje pomocnicze, takie jak nośniki (rozcieńczalniki substancji czynnej), sejfnery (chronią roślinę uprawną przed toksycznym działaniem substancji czynnej), synergetyki (potęgują działanie substancji aktywnych), adiuwanty (poprawiają skuteczność biologiczną substancji czynnej poprzez modyfikację właściwości fizycznych oraz chemicznych cieczy roboczej).

Co mówią normy na temat pestycydów w wodzie?

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi podaje maksymalne dopuszczalne stężenie pestycydów, które nie powinno przekraczać:

  • 0,5 µg/l dla ogólnej ilości pestycydów
  • 0,1 µg/l dla poszczególnych rodzajów pestycydów
  • 0,03 µg/l dla aldrynów, heptachloru, epoksydu heptachlorowego (uważanych za najbardziej toksyczne pestycydy)

Można to łatwo zweryfikować zlecając profesjonalne badanie wody. Warto je wykonać zawsze przed wybraniem konkretnego systemu uzdatniania. Poznaj również normy wody pitnej w Polsce oraz dowiedz się, gdzie zrobić i ile kosztuje badanie wody ze studni.

Europejska Agencja Środowiska opublikowała raport (1), w którym przyjrzała się poziomowi pestycydów w wodach powierzchniowych oraz gruntowych na terenie Europy. Przeprowadzone w latach 2013-2019 pomiary wykazały, że spośród wszystkich lokalizacji pomiarowych na terenie UE, dopuszczalne stężenie pestycydów zostało przekroczone dla 30 proc. wód powierzchniowych oraz w przypadku 3-7 proc. wód gruntowych.

W polskich wodach pomiary wykazały przekroczenia dla około 1 proc. wód powierzchniowych. W praktyce przekłada się to na 1357 lokalizacji pomiarowych, wśród których znajdowały się zarówno wody gruntowe, jak i duże rzeki oraz jeziora.

Skąd biorą się pestycydy w wodzie?

Pestycydy dostają się do wody na różne sposoby. Wśród najczęściej występujących przyczyn zanieczyszczenia tymi preparatami są bezpośrednie opady na powierzchnię przy spryskiwaniu pól i sadów z samolotu, spływy powierzchniowe, w tym spływy ze ściekami powstającymi przy produkcji pestycydów lub myciu urządzeń spryskujących oraz spływy ze ściekami miejskimi, ponadto przenikanie przez glebę lub jej erozja.

Pestycydy trafiają w ten sposób do wód gruntowych i powierzchniowych, skąd zazwyczaj wędrują do oczyszczalni. W niektórych przypadkach mogą się również przedostać do podziemnych wód mineralnych. W konsekwencji, coraz bardziej zmniejsza się podaż czystej wody zdatnej do spożycia.

Najbardziej narażeni na kontakt z pestycydami są oczywiście mieszkańcy terenów wiejskich, a także osoby korzystające z wody czerpanej ze studni. O płynących z tego zagrożeniach pisałem już kilkakrotnie, dlatego w tym miejscu zachęcam do zapoznania się z treścią poprzednich artykułów:

Wpływ pestycydów na zdrowie człowieka

Wszystkie pestycydy, w pewnym zakresie stężeń, działają toksycznie na organizmy żywe. Do stosowania są obecnie dopuszczane tylko takie preparaty, które wykazują jak najmniejszy wpływ na zdrowie człowieka i dobrostan danego ekosystemu. Zgodnie z obowiązującym ustawodawstwem, dawki pestycydów powinny być zatem maksymalnie niskie przy założeniu, że wykazują niszczące działanie wobec wybranych szkodników. W ostatnich latach w rolnictwie stosunkowo mocno rozwija się również trend stosowania preparatów biodegradowalnych i mniej toksycznych. Z drugiej strony, wpływ pestycydów na zdrowie człowieka nie został jeszcze dokładnie przebadany i może się znacząco różnić w zależności od konkretnego typu pestycydu, albo ich mieszanki.

Największe zagrożenie związane z wykorzystaniem pestycydów to ich wysoka odporność na rozkład oraz tendencja do akumulacji, zarówno w środowisku naturalnym, jak iw organizmach żywych. Związki chemiczne wchodzące w skład pestycydów odkładają się najczęściej w mózgu, tkance tłuszczowej oraz w wątrobie. Wykazano również negatywny wpływ niektórych pestycydów na układ hormonalny. Niektóre z nich, np. owadobójczy środek DDT (dichlorodifenylotrichloroetan) mogą mieć działanie rakotwórcze (2).

EEA podaje również, że badanie przeprowadzone w latach 2014–2021 wśród mieszkańców pięciu krajach europejskich wykazało obecność co najmniej dwóch pestycydów w organizmie 84 proc. uczestników badania. Stężenie pestycydów było wyższe u dzieci niż u dorosłych (3). Choć pestycydy w wodzie nie występują w stężeniach mogących bezpośrednio zagrażać życiu, warto mieć na uwadze ich toksyczne działanie i zdolność do bioakumulacji.

Pestycydy, które trafiają do wód powierzchniowych i gruntowych stanowią również ogromne zagrożenie dla kondycji środowiska naturalnego. Wysokie stężenie tego typu substancji sieje spustoszenie w ekosystemach wodnych, a także przyczynia się do zmniejszania populacji wielu gatunków organizmów żywych.

Zgodnie z założeniami Europejskiego Zielonego Ładu (planu obejmującego inicjatywy mające na celu uczynienie z Europy kontynentu neutralnego klimatycznie), do 2030 r. poziom wykorzystania pestycydów (głównie z sektora rolnego) ma zostać zredukowany o 50 proc. Jak będzie w praktyce, to się okaże.

Metody usuwania pestycydów z wody

Konwencjonalne metody usuwania pestycydów z wody (w tym na skalę przemysłową) obejmują koagulację, adsorpcję, filtrację i sedymentację. W warunkach domowych pestycydy można usuwać z wody stosując adsorpcję na węglu aktywnym, a także systemy odwróconej osmozy.

Kolumny węglowe, czy adsorpcja na węglu aktywnym

Adsorpcja na węglu aktywnym to jedna z najpopularniejszych i najbardziej skutecznych metod usuwania z wody zanieczyszczeń takich pestycydy i herbicydy, zalecana m.in. przez amerykańską agencję EPA (Environmental Protection Agency).

Urządzenia wykorzystujące właściwości węgla aktywnego to kolumny węglowe i niektóre filtry kuchenne. Kolumny węglowe sprawdzają się dobrze jako jeden z etapów filtracji w stacji uzdatniania wody, a ponadto tworzą naprawdę świetny duet ze zmiękczaczami wody. Więcej na ten temat przeczytasz w artykule: Co usuwają z wody filtry z węglem aktywnym? Czy warto używać?

Wśród nich dość mocno wyróżniają się kolumny węglowe Ecoperla Carbotower S, M oraz L dostępne do wyboru z manualną lub automatyczną głowicą sterującą. To bardzo skuteczne rozwiązanie w kontekście eliminacji z wody pestycydów oraz innych zanieczyszczeń (chloru i jego pochodnych, fosforanów, czy farmaceutyków). Ponadto jest bardzo tanie i ekologiczne w eksploatacji, ponieważ do “czyszczenia” węgla aktywnego w kolumnie potrzebna jest tylko woda. O tym, czy kolumna węglowa Ecoperla Carbotower sprawdzi się u Ciebie w domu, możesz się przekonać oglądając zamieszczoną poniżej recenzję tego urządzenia.

Odwrócona osmoza, czyli filtry kuchenne dla wymagających

Pestycydy z wody można również eliminować wykorzystując system odwróconej osmozy. Filtry kuchenne z membraną osmotyczną usuwają około 98-99% zanieczyszczeń, z dokładnością do pojedynczych jonów. O tym, jak działa odwrócona osmoza pisałem już w artykule: Odwrócona osmoza jako proces. Przeczytaj również: Odwrócona osmoza – naprawdę działa? Opinie, cena, gdzie kupić?

Wśród filtrów kuchennych z systemem odwróconej osmozy, dużą popularnością cieszą się urządzenia polskiej marki Ecoperla. W ofercie tego producenta, oprócz standardowych systemów odwróconej osmozy, można znaleźć urządzenia ze specjalnymi funkcjami, takie jak Ecoperla Rosa. Ten filtr kuchenny nie tylko oczyszcza wodę, ale dodatkowo wzbogaca ją w magnez oraz podnosi pH. Użytkownik otrzymuje w efekcie doskonałą alternatywę wody alkalicznej produkowanej przez jonizatory wody.

Prawdziwą rewolucją w kontekście oczyszczania wody z pestycydów i innych zanieczyszczeń jest odwrócona osmoza Ecoperla Revo, która obejmuje aż trzy stopnie filtracji, takie jak:

  • Filtracja wstępna będąca połączeniem filtra mechanicznego z filtrem węglowym o dokładności 5 mikronów
  • Membrana osmotyczna o wydajności 600 GPD
  • Filtracja końcowa zapewiająca “doszlifowanie” jakości wody

Pestycydy w wodzie – podsumowanie

Zanieczyszczenia obecne w wodzie to nie tylko zagrożenie dla środowiska, ale także dla naszego organizmu. Systematyczne spożywanie wody, w której znajdują się nawet śladowe ilości pestycydów może w efekcie prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych. Warto o tym pamiętać szczególnie w przypadku własnego ujęcia wody. Na rynku dostępne są różne metody uzdatniania wody. Decydując się na system działający w oparciu o właściwości węgla aktywnego lub odwróconej osmozy zyskujesz pewność, że z kranu popłynie czysta i żadnych niebezpiecznych zanieczyszczeń. Nie wiesz, co wybrać? Skontaktuj się ze mną. Pomogę Ci za darmo.

Bibliografia:

  • New indicator on pesticides in European waters //eea.europa.eu/publications/
  • How pesticides impact human health and ecosystems in Europe //eea.europa.eu/publications/
  • Pesticides and breast cancer risk: a review of DDT, DDE, and dieldrin //ncbi.nlm.nih.gov